Do tej pory była mowa wyłącznie o trybie rozkazującym dla drugiej osoby liczby pojedynczej i mnogiej. A co z pierwszą osobą liczby mnogiej? Jak powiedzieć „chodźmy!” „mówmy!”, „zróbmy” itp.? Służy do tego przyrostek -лы. Zgodnie z harmonią samogłosek przyjmuje on 4 warianty: -лы, -ли, -лу i -лү.
Samogłoski występujące w ostatniej sylabie tematu czasownika | ||||
а, ы, у | е, и | о | ө, ү | |
Forma przyrostka -лы | -лы | -ли | -лу | -лү |
Forma trybu rozkazującego dla pierwszej osoby liczby mnogiej oprócz przyrostka -лы wymaga zastosowania przyrostków łączących, takich samych, jak w czasie teraźniejszo-przyszłym prostym. Przyrostek łączący znajduje się między tematem czasownika a przyrostkiem -лы. Jeśli temat czasownika kończy się samogłoską, przyrostkiem łączącym jest -й, jeśli zaś spółgłoską – w zależności od harmonii samogłosek przyrostkiem łączącym jest -а, -е, -о lub -ө. Wszystkich, którzy w tym momencie poczuli się skołowani, zapewniam, że łatwiej to zastosować w praktyce, niż wytłumaczyć opisowo. Dla każdego wariantu przyrostka -лы zamieszczam więc przykłady czasowników o tematach kończących się na samogłoski i spółgłoski.
укта- – spać
уктайлы – śpijmy
калтыр- – zostawiać
калтыралы – zostawmy
отур- – siedzieć
отуралы – siedźmy
иште- – pracować
иштейли – pracujmy
ич- – pić
ичели – pijmy
ойно- – grać
ойнойлу – grajmy
котор- – tłumaczyć
которолу – tłumaczmy
сүйлө- – mówić
сүйлөйлү – mówmy
бүтүр- – kończyć
бүтүрөлү – kończmy
Przyrostek -лы, podobnie jak -чы w trybie rozkazującym, nie jest akcentowany.